{"id":56,"date":"2007-01-25T11:31:00","date_gmt":"2007-01-25T07:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/cpt.az\/?p=56"},"modified":"2022-07-25T23:36:11","modified_gmt":"2022-07-25T19:36:11","slug":"x%c9%99z%c9%99rin-geosiyasi-pasyansi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/56","title":{"rendered":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cAz\u0259rbaycan &nbsp;BU G\u00dcN V\u018f SABAH\u201d jurnal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>2007 &#8211; \u2116 1<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>V\u0259li \u018flib\u0259yov,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Siyasi Texnologiyalar M\u0259rk\u0259zinin prezidenti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">20 il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 h\u0259ll edilm\u0259y\u0259n Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si ke\u00e7\u00admi\u015f sovet \u0259razisind\u0259 \u0259n qanl\u0131 v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. 1993-c\u00fc ild\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n at\u0259\u015fk\u0259s rejimi birba\u015fa h\u0259rbi toq\u00adqu\u015fmalara son qoya bils\u0259 d\u0259, qan\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259si v\u0259 s\u00fclh raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 olun\u00admas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259yib. Bu g\u00fcn dem\u0259k olar ki, problemin h\u0259lli da\u00adla\u00adna dir\u0259nib &#8211; vasit\u0259\u00e7il\u0259rin t\u0259klif etdikl\u0259ri s\u00fclh t\u0259klifl\u0259rini t\u0259r\u0259fl\u0259r r\u0259dd edir\u00adl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lakin regionda son zamanlar ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r Qaraba\u011f probleminin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin olaca\u011f\u0131na i\u015far\u0259 verir. S\u00f6hb\u0259t f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259tl\u0259rin X\u0259z\u0259r u\u011frunda giri\u015fdikl\u0259ri m\u00fcbariz\u0259nin h\u0259lledici m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259n gedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>X\u0259z\u0259r kimindir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fg\u0259r bir ne\u00e7\u0259 \u0259sr bundan \u0259vv\u0259l X\u0259z\u0259r ancaq \u0259traf\u0131ndak\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maraq k\u0259sb edirdis\u0259, qloballa\u015fan d\u00fcnyada X\u0259z\u0259r ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 cazib\u0259dar olma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, X\u0259z\u0259r d\u0259\u00adnizind\u0259 qeyd-\u015f\u0259rtsiz h\u00f6kmranl\u0131q \u0259vv\u0259ll\u0259r Rusiya imperiyas\u0131, sonradan is\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131na m\u0259xsus olub. 1723-c\u00fc il sentyabr ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 Birinci Pyotr v\u0259 \u0130ran s\u0259firi \u0130smay\u0131l b\u0259y t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan Peterburq Traktat\u0131na \u0259sas\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 h\u0259rbi donanma saxlamaq h\u00fcququ ancaq Rusiya imperiyas\u0131na verildi. Bu \u015f\u0259rt sonralar da ba\u011flanan R\u0259\u015ft (1732-ci il), G\u00fcl\u00fcstan (1813-c\u00fc il) v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (1828-ci il) s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Rus imperiyas\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra da bu hal davam etdirildi. 1921 v\u0259 1940-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ba\u011flanan Sovet-\u0130ran m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri \u0130rana X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 h\u0259rbi donanma saxlama\u011fa icaz\u0259 vermirdi. B\u00fct\u00fcn bunlar onu s\u00fcbut edir ki, X\u0259z\u0259r u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 1991-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r ancaq Rusiya v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda gedirdi. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra bu m\u00fcbariz\u0259y\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan, Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan da qo\u015fuldular. Bu da ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin yeni h\u00fcququ statusu bar\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259din q\u0259bul edilm\u0259si z\u0259rur\u0259tini meydana g\u0259tirdi. Lakin, \u00e7oxsayl\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r v\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6z b\u0259hr\u0259sini ver\u0259 bilm\u0259yib &#8211; de-yure olaraq X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusunu SSR\u0130 il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda ba\u011flan\u0131lan m\u00fcqavil\u0259l\u0259r t\u0259nziml\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>X\u0259z\u0259rin d\u0259y\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">X\u0259z\u0259rin b\u00f6l\u00fcnm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n mahiyy\u0259tin\u0259 toxun\u00adma\u00adyaraq X\u0259z\u0259rin geosiyasi d\u0259y\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. X\u0259z\u0259rin geosiyasi d\u0259y\u0259ri kimi ilk \u00f6nc\u0259 onun yerl\u0259\u015fdiyi m\u0259kand\u0131rsa, ikincisi m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 X\u0259z\u0259rin geni\u015f enerji ehtiyatlar\u0131d\u0131r (bu amill\u0259rd\u0259n hans\u0131n\u0131n birinci, hans\u0131n\u0131n ikinci olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr). Fars k\u00f6rf\u0259zind\u0259ki qeyri-stabillik AB\u015e v\u0259 Avropan\u0131 \u00f6z enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini m\u0259hz X\u0259z\u0259rl\u0259 ba\u011flama\u011fa vadar edib. Bak\u0131 &#8211; Tiflis &#8211; Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri, Bak\u0131 &#8211; Tiflis &#8211; \u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri m\u0259hz bu q\u0259bild\u0259n olan layih\u0259l\u0259rd\u0259ndirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lakin, h\u0259l\u0259 ki bu borularla axan neft v\u0259 qaz t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycana m\u0259xsus yataqlardan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r. N\u00f6vb\u0259d\u0259 daha bir n\u0259h\u0259ng layih\u0259 var ki, o da X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dibi il\u0259 transx\u0259z\u0259r qaz borusunun \u00e7\u0259kilm\u0259sidir. Bu layih\u0259nin d\u0259 realla\u015fd\u0131\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 \u0259srl\u0259r boyu X\u0259z\u0259rin taleyini ikilikd\u0259 h\u0259ll ed\u0259n Rusiya v\u0259 \u0130ran \u00aboyundank\u0259nar v\u0259ziyy\u0259t\u00bbd\u0259 qalacaqlar. \u00c7\u00fcnki, X\u0259z\u0259rin resurslar\u0131 onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan sat\u0131lacaq v\u0259 bu resurslar\u0131 satan \u00f6lk\u0259l\u0259r b\u00f6y\u00fck&nbsp; g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131n t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fa bil\u0259c\u0259kl\u0259r. Eyni zamanda, regionun enerji ehtiyatlar\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qli prosesind\u0259n k\u0259narda qalan bu \u00f6lk\u0259l\u0259r h\u0259m\u00e7inin siyasi bax\u0131mdan da t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 itirmi\u015f olacaqlar. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 h\u0259m Rusiya h\u0259m d\u0259 \u0130ran ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n bu layih\u0259l\u0259rin \u0259leyhin\u0259 olmaqla yana\u015f\u0131 onlar\u0131n realla\u015fmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. X\u0259z\u0259rin yeni statusuyla ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n da u\u011furla ba\u015fa \u00e7atmamas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz bu amil olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lakin o da qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, \u0130ran v\u0259 Rusiyan\u0131 t\u0259kc\u0259 ehtiyatlar\u0131n onlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan sat\u0131lmas\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131rm\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, AB\u015e olmasayd\u0131, bu ehtiyatlar\u0131 satan X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin he\u00e7 biri bel\u0259 bir layih\u0259l\u0259ri \u00f6z maliyy\u0259 v\u0259 siyasi imkanlar\u0131 hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259zdil\u0259r. Bu da h\u0259m\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0130ran v\u0259 Rusiyan\u0131n t\u0259sir dair\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259dric\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b AB\u015e-\u0131n t\u0259sir dair\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259siyl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Bu is\u0259, X\u0259z\u0259rd\u0259 h\u0259rbi donanma saxlamasa da X\u0259z\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259ti AB\u015e-a \u00abh\u0259diyy\u0259\u00bb edir. B\u00fct\u00fcn bunlardan bel\u0259 n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq olar ki, AB\u015e X\u0259z\u0259r u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ciddi \u00f6n\u0259m verir v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sas r\u0259qibl\u0259ri olan Rusiya v\u0259 \u0130randan daha \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqey\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>X\u0259z\u0259r pasyans\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AB\u015e-\u0131n X\u0259z\u0259rd\u0259ki aktiv siyas\u0259ti Rusiyan\u0131 seytnot v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131b. Rusiya prezidenti Vladimir Putinin may ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Orta Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259cili s\u0259f\u0259r etm\u0259si d\u0259 bunu bir daha s\u00fcbut edir. X\u0259z\u0259rin \u0259ld\u0259n getm\u0259sini g\u00f6r\u0259n Rusiya \u0259lind\u0259 olan b\u00fct\u00fcn t\u0259sir imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 edib. Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131 Rusiya \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 gerc\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si qeyri-real g\u00f6r\u00fcn\u0259n qaz k\u0259m\u0259rinin in\u015fas\u0131na raz\u0131 sala bilib. Bu qaz k\u0259m\u0259ri T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n X\u0259z\u0259r sahili boyu \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k Qazax\u0131stan\u0131n \u015fimal\u0131ndak\u0131 Orta Asiya &#8211; M\u0259rk\u0259z qaz k\u0259m\u0259riyl\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259lidir. Qeyd ed\u0259k ki, bu layih\u0259 h\u0259l\u0259 1967-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 veril\u0259n Orta Asiya &#8211; M\u0259rk\u0259z qaz k\u0259m\u0259rinin modernl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n sonra m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r. Rusiyan\u0131n bu x\u0259rcl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131n\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131r. Bel\u0259 ki, bu layih\u0259nin yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si art\u0131q indid\u0259n b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 v\u0259saiti t\u0259l\u0259b edir. V\u0259 b\u0259zi ekspertl\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yax\u0131n ill\u0259r \u0259rzinid\u0259 Rusiya bu m\u0259bl\u0259\u011fi ay\u0131rmaq iqtidar\u0131nda olmayacaq. Bu reall\u0131\u011f\u0131 layih\u0259y\u0259 imza atan t\u0259r\u0259fl\u0259rin ham\u0131s\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu bax\u0131mdan da Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n bel\u0259 bir \u015f\u00fcbh\u0259li layih\u0259y\u0259 imza atmalar\u0131n\u0131 onlar\u0131n bu layih\u0259y\u0259 ciddi biznes v\u0259 ya siyasi layih\u0259 kimi yana\u015fmas\u0131 kimi deyil, Rusiyan\u0131n \u201cx\u0259trin\u0259 d\u0259ym\u0259k\u201d ist\u0259m\u0259m\u0259l\u0259ri kimi yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Bunu, T\u00fcrkm\u0259nistan lideri Qurbanqulu Berdim\u00fch\u0259mm\u0259dovun transx\u0259z\u0259r boru x\u0259ttiyl\u0259 ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259ri d\u0259 s\u00fcbut edir. Berdim\u00fch\u0259mm\u0259dov Orta Asiyan\u0131 T\u00fcrkiy\u0259yl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k transx\u0259z\u0259r boru x\u0259tti layih\u0259sinin h\u0259l\u0259 d\u0259 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 qald\u0131\u011f\u0131 fikrini dil\u0259 g\u0259tirmi\u015f, v\u0259 bunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qaz mar\u015frutlar\u0131n\u0131n diversifikasiya edilm\u0259siyl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn bunlar bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Rusiyan\u0131n Orta Asiyadak\u0131 m\u00f6vqel\u0259ri get-ged\u0259 z\u0259ifl\u0259yir, v\u0259 bunu g\u00f6r\u0259n region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri X\u0259z\u0259r u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin \u201cqalibi\u201d olan AB\u015e-la \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259y\u0259 m\u0259hkumdurlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ranla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 Rusiyan\u0131n i\u015fl\u0259ri el\u0259 d\u0259 u\u011furla getmir. \u0130lk olaraq, bu ziddiyy\u0259t \u00f6z\u00fcn\u00fc X\u0259z\u0259rin h\u00fcquqi statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259n\u00adl\u0259\u015f\u00addi\u00adril\u00adm\u0259\u00adsi zaman\u0131 biruz\u0259 verdi. \u0130ran Rusiyan\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin milli sektorlara b\u00f6\u00adl\u00fcn\u00adm\u0259si ideyas\u0131na qar\u015f\u0131d\u0131r. Xat\u0131rladaq ki, X\u0259z\u0259rin milli sektorlara b\u00f6\u00adl\u00fcn\u00adm\u0259si ideyas\u0131 yeni deyildi v\u0259 art\u0131q 1970-ci ild\u0259, SSR\u0130-nin Neft S\u0259nayesi Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n bel\u0259 bir b\u00f6lg\u00fc apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. O zaman, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi Rusiya, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u0130ran sektorlar\u0131na b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fd\u00fcr. \u0130ran sektoru bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259 SSR\u0130-nin quru s\u0259rh\u0259din\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, orta x\u0259tt prinsipi il\u0259 apar\u0131lan bu b\u00f6lg\u00fc beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259 q\u0259bul olunmu\u015fdu. V\u0259 bu g\u00fcn d\u0259, X\u0259z\u0259rin h\u00fcquqi statusu bar\u0259d\u0259 yeni s\u0259n\u0259din q\u0259bul edilm\u0259m\u0259si \u00fcz\u00fcnd\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259r \u00f6z s\u0259rh\u0259dl\u0259rini 1970-ci ild\u0259 apar\u0131lan b\u00f6lg\u00fc \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Lakin, \u0130ranla T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n m\u00f6vqeyi bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 bir az f\u0259rqlidir. Onlar X\u0259z\u0259rin x\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda b\u0259rab\u0259r ola\u00adraq, y\u0259ni 20 faiz prinsipi il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini ist\u0259yirl\u0259r. Orta x\u0259tt prinsipi il\u0259 apar\u0131lan b\u00f6lg\u00fc zaman\u0131 ham\u0131dan az pay alan \u0130ran\u0131n, bu m\u00f6vqe ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcls\u0259 d\u0259, T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n m\u00f6vqeyi anla\u015f\u0131lmazd\u0131r. Bel\u0259 ki, \u0259g\u0259r 1970-ci ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sektorlara b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistana X\u0259z\u0259r d\u0259ni\u00adzin\u00add\u0259n t\u0259qrib\u0259n 80 min kv. km. pay d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fcs\u0259, 20 faizlik prinsipl\u0259 b\u00f6l\u00adg\u00fcd\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici c\u0259mi 74 min kv. km. olacaq. H\u0259r halda, T\u00fcrkm\u0259nistan liderinin son add\u0131mlar\u0131 onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan da X\u0259z\u0259rin orta x\u0259tt prinsipiyl\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>N\u0259tic\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AB\u015e-\u0131n regiondak\u0131 u\u011furu t\u0259kc\u0259 onun f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259t kimi malik oldu\u011fu maliyy\u0259 v\u0259 h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. AB\u015e-\u0131 x\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cmaraql\u0131\u201d ed\u0259n \u0259sas amill\u0259r &#8211; onun regiona g\u0259tir\u0259c\u0259yi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, demokratik institutlar v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 perspektivl\u0259ri v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, muasirlikdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yuxar\u0131da qeyd olunanlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, X\u0259z\u0259r u\u011frunda m\u00fc\u00adba\u00adriz\u00ad\u0259\u00add\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyi daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. V\u0259, bu \u00fcst\u00fcn\u00adl\u00fc\u00ady\u00fcn \u0259ld\u0259 edilm\u0259sind\u0259 \u0259sas rol Az\u0259rbaycana m\u0259xsusdur. Az\u0259rbaycan AB\u015e-\u0131n X\u0259z\u0259r siyas\u0259tinin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan biridir. Bunu AB\u015e da g\u00f6z\u0259l ba\u015fa d\u00fc\u00ad\u015f\u00fcr. \u018fks halda, D\u00f6vl\u0259t Departamentinin Erm\u0259nistanda 2006-c\u0131 ild\u0259 insan haqlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tiyl\u0259 ba\u011fl\u0131 hesabat\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lki m\u0259tnin\u0259 qay\u0131\u00add\u0131l\u00admas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlardan bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq olar ki, Az\u0259rbaycan vasit\u0259siyl\u0259 X\u0259z\u0259r\u0259 \u201cg\u0259l\u0259n\u201d AB\u015e \u00f6z m\u00fctt\u0259fiqi qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fc\u0259y\u00ady\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r. Bu g\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas problem Qaraba\u011f problemi oldu\u011fundan AB\u015e-\u0131n X\u0259z\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259n\u0259nd\u0259n sonra bu problemin h\u0259llind\u0259 Az\u0259rbaycana yard\u0131m\u00e7\u0131 olaca\u011f\u0131 istisna olunmur.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycan &nbsp;BU G\u00dcN V\u018f SABAH\u201d jurnal\u0131 2007 &#8211; \u2116 1 V\u0259li \u018flib\u0259yov, Siyasi Texnologiyalar M\u0259rk\u0259zinin&#8230;<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":57,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[16,17],"class_list":["post-56","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tehlil","tag-geosiyast","tag-xzr-dnizi"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/56\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201cAz\u0259rbaycan &nbsp;BU G\u00dcN V\u018f SABAH\u201d jurnal\u0131 2007 &#8211; \u2116 1 V\u0259li \u018flib\u0259yov, Siyasi Texnologiyalar M\u0259rk\u0259zinin...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/56\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/siyasitexnologiyalarmerkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2007-01-25T07:31:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-07-25T19:36:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"927\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@alibayov\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@alibayov\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a5779945791c9eb465c093b195ece3e1\"},\"headline\":\"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131\",\"datePublished\":\"2007-01-25T07:31:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-07-25T19:36:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56\"},\"wordCount\":2171,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg\",\"keywords\":[\"geosiyas\u0259t\",\"x\u0259z\u0259r d\u0259nizi\"],\"articleSection\":[\"T\u0259hlill\u0259r\"],\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56\",\"name\":\"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg\",\"datePublished\":\"2007-01-25T07:31:00+00:00\",\"dateModified\":\"2022-07-25T19:36:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg\",\"width\":927,\"height\":700},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/arxivl\u0259r\\\/56#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430\",\"item\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/\",\"name\":\"S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#organization\",\"name\":\"Siyasi texnologiyalar m\u0259rk\u0259zi\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/cropped-cropped-ik-stm-new-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/cropped-cropped-ik-stm-new-1.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Siyasi texnologiyalar m\u0259rk\u0259zi\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/siyasitexnologiyalarmerkezi\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/alibayov\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a5779945791c9eb465c093b195ece3e1\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/cpt.az\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/cpt.az\\\/az\\\/arxivl\u0259r\\\/author\\\/admin\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/56\/","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130","og_description":"\u201cAz\u0259rbaycan &nbsp;BU G\u00dcN V\u018f SABAH\u201d jurnal\u0131 2007 &#8211; \u2116 1 V\u0259li \u018flib\u0259yov, Siyasi Texnologiyalar M\u0259rk\u0259zinin...","og_url":"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/56\/","og_site_name":"S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/siyasitexnologiyalarmerkezi","article_published_time":"2007-01-25T07:31:00+00:00","article_modified_time":"2022-07-25T19:36:11+00:00","og_image":[{"width":927,"height":700,"url":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@alibayov","twitter_site":"@alibayov","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/cpt.az\/#\/schema\/person\/a5779945791c9eb465c093b195ece3e1"},"headline":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131","datePublished":"2007-01-25T07:31:00+00:00","dateModified":"2022-07-25T19:36:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56"},"wordCount":2171,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg","keywords":["geosiyas\u0259t","x\u0259z\u0259r d\u0259nizi"],"articleSection":["T\u0259hlill\u0259r"],"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56","url":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56","name":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131 - S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg","datePublished":"2007-01-25T07:31:00+00:00","dateModified":"2022-07-25T19:36:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#primaryimage","url":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg","contentUrl":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg","width":927,"height":700},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cpt.az\/arxivl\u0259r\/56#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u0430\u044f \u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u0438\u0446\u0430","item":"https:\/\/cpt.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"X\u0259z\u0259rin geosiyasi pasyans\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cpt.az\/#website","url":"https:\/\/cpt.az\/","name":"S\u0130YAS\u0130 TEXNOLOG\u0130YALAR M\u018fRK\u018fZ\u0130","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cpt.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/cpt.az\/#organization","name":"Siyasi texnologiyalar m\u0259rk\u0259zi","url":"https:\/\/cpt.az\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/cpt.az\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cropped-cropped-ik-stm-new-1.png","contentUrl":"https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/cropped-cropped-ik-stm-new-1.png","width":512,"height":512,"caption":"Siyasi texnologiyalar m\u0259rk\u0259zi"},"image":{"@id":"https:\/\/cpt.az\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/siyasitexnologiyalarmerkezi","https:\/\/x.com\/alibayov"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cpt.az\/#\/schema\/person\/a5779945791c9eb465c093b195ece3e1","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/298257964b34fa71d8daaf427f785b8f2bd8c5939632c2ba2a8f229912854e24?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/cpt.az"],"url":"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/author\/admin"}]}},"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",927,700,false],"thumbnail":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640-300x227.jpg",300,227,true],"medium_large":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640-768x580.jpg",640,483,true],"large":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",640,483,false],"1536x1536":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",927,700,false],"2048x2048":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",927,700,false],"trp-custom-language-flag":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",16,12,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",927,700,false],"newsphere-featured":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",927,700,false],"newsphere-medium":["https:\/\/cpt.az\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/caspian-depth-currents_971397846361700_694139784636211640.jpg",503,380,false]},"author_info":{"info":["admin"]},"category_info":"<a href=\"https:\/\/cpt.az\/az\/arxivl\u0259r\/category\/tehlil\" rel=\"category tag\">T\u0259hlill\u0259r<\/a>","tag_info":"T\u0259hlill\u0259r","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cpt.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}